महाराष्ट्राच्या अस्मितेची ध्वजा जगाच्या काना कोपर्‍यात जाऊन पोहचावी याप्रेरणेने आम्ही Discover Maharashtra हा उपक्रम हाती घेतले आहे. Discover Maharashtra वरून महाराष्ट्राचा सोनेरी इतिहास, महाराष्ट्राची संस्कृती आणि महाराष्ट्राच्या मातीतील माणसे दाखवण्याचा हा आमचा छोटासा पण प्रामाणिक प्रयत्न आहे.वेबसाईट वरती विविध लेखकांचे ५४ हुन अधिक विषयांवर २६५०+ लेख आहेत.वाचा, शेअर करा आणि महाराष्ट्राचे सोनेरी वैभव जगाला दाखवा. Total Website Views: 8,381,110

शिवजन्माच्या नोंदी

By Discover Maharashtra Views: 1577 6 Min Read

शिवजन्माच्या नोंदी –

१९ फेब्रुवारी १६३० शुक्रवार , शके १५५१ फाल्गुन वद्य तृतीया शिवनेरी गडावर स्वराज्याच्या सूर्य उगवला . छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्म दिवसाच्या नोंदी अनेक समकालीन व उत्तरकालीन साधनांमध्ये आढळून येतात . सदर शिवजन्माच्या नोंदी लेखात निरनिराळ्या साधनांचे लेखनवर्ष व त्या साधनांत आढळून येणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्म नोंदी व त्यातील त्रुटी यांचा उल्लेख करण्यात आला आहे . कालगणनेनुसार शके १५४९ रोजी प्रभव संवत्सर , वैशाख शुक्ल १ रोजी शुक्रवार , वैशाख शुक्ल २ रोजी शनीवार , वैशाख शुक्ल ५ रोजी मंगळवार , वैशाख शुक्ल २ रोजी भरणी नक्षत्र होते . खालील निरनिराळ्या साधनांत ह्याबाबत चुकीच्या नोंदी आढळून येतात . सदर शिवजन्माच्या नोंदी लेख छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्म दिवसाच्या नोंदी व त्यातील त्रुटी या विषयापुरताच मर्यादित आहे.

(१) रायरी बखर ( लेखनकाळ १७७० ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५४८ , क्षय , वैशाख शुक्ल ५ , सोमवार

त्रुटी : – वर्षाचे नाव व वार चुकीचा . तिथी वार जुळत नाहीत

(२) ९१ कलमी बखर ( लेखनकाळ १७७० ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५५९ क्षय, वैशाख शुक्ल ५ , सोमवार

त्रुटी :- वर्षाचे नाव (शक संवत्सर) चुकीचे व वार चुकीचा .

(३) तारिख – इ – शिवाजी ( लेखनकाळ १७८० ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५४९ . क्षय , वैशाख शुक्ल ५

त्रुटी :- वर्षाचे नाव (शक संवत्सर) चुकीचे , वार दिला नाही .

(४) प्रभानवली शकावली ( लेखनकाळ १७९८ ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५४९ , विभव

त्रुटी :- वर्षाचे नाव (शक संवत्सर) चुकीचे, अर्धवट नोंद .

(५) धडफळे यादी ( लेखनकाळ १८०७ ) :-

जन्म दिनांक :- शके शके १५४९, प्रभव

त्रुटी :- वर्षाचे नाव (शक संवत्सर) चुकीचे, अर्धवट नोंद .

(६) चिटणीस बखर ( लेखनकाळ १८१० ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५४९ प्रभव, वैशाख शुक्ल २ , गुरुवार

त्रुटी :- वार आणि तिथी जुळत नाहीत

(७) मराठा साम्राज्याची छोटी बखर ( लेखनकाळ १८१७ ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५४९ , क्षय, वैशाख शुक्ल ५ , सोमवार

त्रुटी : – वर्षाचे नाव (शक संवत्सर) चुकीचे आणि वार चुकीचा .

(८) शिव दिग्विजय बखर ( लेखनकाळ १८१८ ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५४९, प्रभव , वैशाख शुक्ल २ , गुरुवार , रोहिणी नक्षत्र

त्रुटी :- वार आणि तिथी , नक्षत्र जुळत नाही

(९) नागपूर भोसले बखर ( लेखनकाळ १८२२ ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५४९ , प्रभव वैशाख शुक्ल २ गुरुवार

त्रुटी :- वार आणि तिथी जुळत नाही

(१०) छत्रपती वंशाची यादी ( लेखनकाळ १८२२ ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५४९ वैशाख शुक्ल ५

त्रुटी :- वर्षाचे नाव (शक संवत्सर) चुकीचे , अर्धवट नोंद

(११) शिवाजी प्रताप ( लेखनकाळ १८२९ ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५४९ , रक्ताशी

त्रुटी:- वर्षाचे नाव (शक संवत्सर) चुकीचे , अर्धवट नोंद

(१२) रामदासी शकावली ( लेखनकाळ १८३१ ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५४९ , रक्ताशी

त्रुटी:- वर्षाचे नाव (शक संवत्सर) चुकीचे, अर्धवट नोंद

(१३) विजयदुर्गची हकीकत ( लेखनकाळ १८३५ ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५४९ , समान अश्रिफ अलफ कृष्ण -२

त्रुटी:- मुस्लिम वर्ष चुकीचे ,अर्धवट नोंद

(१४) पंतप्रतिनिधी बखर ( लेखनकाळ १८४४ ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५४९ प्रभव, वैशाख पौर्णिमा सोमवार

त्रुटी :- वार आणि तिथी जुळत नाही

(१५) पंडितराव बखर ( लेखनकाळ १८४८ ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५४९ , प्रभव

त्रुटी :- अर्धवट नोंद

(१६) शेडगावकर बखर ( लेखनकाळ १८५४ ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५४९ प्रभव वैशाख शुक्ल ३, शनिवार ,रोहिणी नक्षत्र, कर्क लग्न

त्रुटी:- माहितीचा परस्परांशी संबंध जुळत नाही

(१७) इतिहास भिडे ( लेखनकाळ १८६६ ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५४९, प्रभव, वैशाख शुक्ल ३, शनिवार

त्रुटी :- वार व दिवस जुळत नाहीत

(१८) दासपंचायतन शकावली ( लेखनकाळ १७३५ ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५५१

त्रुटी : – अर्धवट नोंद

(१९) स्प्रिंगेलचा इतिहास ( लेखनकाळ १७९१ ) :-

जन्म दिनांक :- सन १६२९

त्रुटी :- अर्धवट नोंद

(२०) तंजावरचा शिलालेख ( लेखनकाळ १८०३ ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५५१

त्रुटी :- अर्धवट नोंद

(२१) मराठयांची बखर ( लेखनकाळ १८२९ ) :-

जन्म दिनांक :- सन १६२७

त्रुटी :- अर्धवट नोंद

समकालीन आणि विश्वासनीय अश्या शिवभूषण ( लेखनकाळ १६७० ) , सभासद बखर ( लेखनकाळ १६९५ ) , चित्रगुप्त बखर ( लेखनकाळ १७६० ) आणि शिवकाव्य संकर्षण संकळकळेकृत ( लेखनकाळ १८२० ) यामध्ये शिवजन्माची नोंद दिली गेली नाही.

(२२) शिवभारत ( लेखनकाळ १६६५ – १६७० ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५५१ फाल्गुन वद्य ३ ,शुक्रवार

नोंद बरोबर

(२३) राज्याभिषेख शकावली ( लेखनकाळ १६७४ ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५५१ , फाल्गुन वद्य ३ , शुक्रवार , शुक्ल संवत्सर

नोंद बरोबर

(२४) जेधे शकावली ( लेखनकाळ १६९५ ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५५१ शुक्ल , फाल्गुन वद्य ३ ,शुक्रवार

नोंद बरोबर

(२५) जोधपूर कुंडली ( लेखनकाळ १७०० ) :-

जन्म दिनांक :- संवत १६८६ फाल्गुन वद्य ३ शुक्रवार

नोंद बरोबर

(२६) बिकानेर कुंडली :-

जन्म दिनांक :- संवत १६८६ फाल्गुन वद्य ३ भृगो रात्री

नोंद बरोबर

(२७) बनेडा कुंडली :-

जन्म दिनांक :- संवत १६८६ चैत्र वद्य ३ शुक्रवार

नोंद बरोबर

(२८) फोर्बचा संग्रह ( लेखनकाळ १६७४ ) :-

जन्म दिनांक :- शके १५५१ फाल्गुन वद्य ३ – नोंद बरोबर

संदर्भ :-
शिवाजी महाराजांचा जन्म दिनांक :- मोहन आपटे.
शककर्ते शिवराय :- विजयराव देशमुख.

श्री. नागेश मनोहर सावंत.

Leave a comment